Hyd yma, am y rhan fwyaf o gyfnod AI, mae defnyddio deallusrwydd artiffisial wedi bod yn weithred weladwy. Rydym yn agor gliniadur, yn tynnu ffôn allan neu’n ymweld â chatbot. Mae’n bosibl bod hynny’n newid. Mae AI yn symud i sbectol, clustffonau bach, crogdlysau a dyfeisiau eraill sydd wedi’u cynllunio i aros gyda ni drwy gydol y dydd. I ysgolion, nid datblygiad technolegol arall yn unig yw hyn. Gallai newid y ffordd y mae dysgwyr yn rhyngweithio ag AI, y ffordd y mae pobl yn ymddiried yn ei gilydd, a hyd yn oed y ffordd rydym yn adnabod pryd y mae AI yn bresennol o gwbl.
O AI rydym yn ei ddefnyddio i AI sy’n cyd-fynd â niShow more lines
Dychmygwch ddysgwr yn arsylwi ar arbrawf gwyddoniaeth ac yn gofyn yn dawel pam fod rhywbeth wedi newid lliw. Gall eu sbectol weld yr hyn y maent yn edrych arno, ac mae cynorthwyydd AI yn darparu esboniad. Mae dysgwr arall yn clywed cyfieithiad byw drwy ei glustffonau bach. Mae rhywun sy’n gwisgo crogdlws bach yn recordio gwers ac yn ddiweddarach yn gofyn i’w AI ddod o hyd i’r rhan lle cafodd syniad penodol ei egluro.
Nid yw’r galluoedd hyn bellach wedi’u cyfyngu i ffuglen wyddonol.
Mae AI yn dechrau symud oddi wrth y sgrin draddodiadol ac i mewn i ddyfeisiau sy’n aros yn agos atom yn gorfforol, ac efallai hefyd yn emosiynol.
Mae AI yn dod yn haws i ymgynghori ag ef heb amharu ar yr hyn rydym eisoes yn ei wneud.Show more lines
Mae Meta eisoes yn cynnig sbectol ag AI wedi’i integreiddio, ac mae’n datblygu ei Muse Charm, tra bod ei Neural Band yn archwilio ffyrdd o reoli technoleg drwy ystumiau cynnil. Mae AirPods Apple yn cefnogi rhyngweithio ag AI heb ddefnyddio dwylo a chyfieithu byw, ac mae adroddiadau’n awgrymu y gallai clustffonau’r dyfodol gynnwys camerâu sy’n gallu darparu gwybodaeth weledol i AI am amgylchedd y sawl sy’n eu gwisgo. Mae dyfeisiau eraill, gan gynnwys Bee gan Amazon a chynhyrchion fel NotePin gan Plaud, yn archwilio AI gwisgadwy sy’n gallu cofnodi sgyrsiau a’u troi’n wybodaeth chwiliadwy, crynodebau neu gamau gweithredu.
Mae rhai o’r cynhyrchion hyn ar gael yn awr. Mae eraill yn dal i gael eu datblygu. Mae’r dyfeisiau unigol yn llai pwysig na chyfeiriad y daith. Bydd y ffordd rydym yn rhyngweithio ag AI yn newid.
“Nid yw ‘bob amser ymlaen’ yn golygu ‘bob amser yn recordio’
Mae’r gwahaniaeth hwnnw’n bwysig.
Mae gwahanol ddyfeisiau yn gwrando, cofnodi, prosesu a storio gwybodaeth mewn ffyrdd gwahanol. Mae rhai yn gofyn am eu hysgogi’n fwriadol. Mae rhai yn darparu cymorth sain preifat. Mae eraill yn casglu gwybodaeth er mwyn creu cofnodion neu grynodebau. Felly, mae’n well deall AI amgylchol nid yn unig fel technoleg sy’n cofnodi’n barhaus, ond fel:
AI sydd ar gael yn rhwydd yn ein hamgylchedd ffisegol, ac sy’n gallu synhwyro, cofio, ymateb neu weithredu heb fod angen i ni ddechrau sesiwn AI amlwg.
I addysg, gallai’r newid hwn, sy’n ymddangos yn fach o ran y rhyngwyneb, gael canlyniadau arwyddocaol.
Beth ydym yn ei wybod mewn gwirionedd?
Mae ymchwil sy’n archwilio’n benodol blant yn cario AI amgylchol personol gyda nhw fel rhan arferol o’r diwrnod ysgol yn dal yn gyfyngedig iawn. Fodd bynnag, ceir tystiolaeth y gall technoleg gwisgadwy a thechnoleg realiti estynedig gefnogi dysgu pan gaiff ei defnyddio’n bwrpasol. Canfu astudiaeth a adolygwyd gan gymheiriaid yn 2026, a oedd yn cynnwys 84 o blant rhwng pump a saith oed, lefelau uchel o ymgysylltiad ymddygiadol, academaidd, gwybyddol a chymdeithasol pan ddefnyddiwyd sbectol glyfar realiti estynedig yn ystod gweithgareddau gwyddoniaeth. Roedd profiadau realiti estynedig a rannwyd hefyd yn cefnogi cydweithio a chyfathrebu. Fodd bynnag, gweithgaredd addysgol wedi’i gynllunio oedd hwn, wedi’i gefnogi gan athrawon ac ymchwilwyr. Nid oedd yn astudiaeth o ddysgwyr yn cario cynorthwywyr AI defnyddwyr gyda nhw drwy ddiwrnod ysgol arferol. Mae’r gwahaniaeth hwnnw’n arwyddocaol.
Mae’r cwestiwn sy’n dod i’r amlwg bellach nid yn unig yn ymwneud ag a all technoleg gwisgadwy gefnogi dysgu. Y cwestiwn yw beth sy’n digwydd pan fydd AI yn dod yn gydymaith cyson yn hytrach nag yn adnodd bwriadol i’w ddefnyddio yn yr ystafell ddosbarth.
Newid diwylliannol gymaint ag un technolegol
Mae disgwyliadau cymdeithasol ynghylch technoleg eisoes yn bodoli mewn ysgolion. Gallwn weld pan fydd rhywun yn tynnu ffôn allan. Gwyddom pan fydd gliniadur ar agor yn ystod asesiad. Yn gyffredinol, rydym yn deall pan fydd rhywun yn ffilmio. Gall AI gwisgadwy wneud y signalau hyn yn llai amlwg.
Gallai rhywun sy’n gwisgo clustffonau bach fod yn gwrando ar gerddoriaeth, yn derbyn cyfieithiad byw neu’n cael cymorth a gynhyrchir gan AI.
Gallai pin bach fod yn ddarn o emwaith, yn ddyfais hygyrchedd neu’n rhywbeth sy’n creu cof AI o’r sgwrs sy’n digwydd o’i gwmpas. Mae’n bosibl y bydd sbectol glyfar yn edrych yn fwyfwy tebyg i sbectol arferol. Felly, nid her o reoleiddio categori arall o ddyfais yn unig yw hon. Mae’n ymwneud â phenderfynu pa ddisgwyliadau cymdeithasol ddylai fodoli pan nad yw defnyddio AI o reidrwydd yn edrych fel defnyddio AI mwyach.
Mae hynny’n dod â ni at ymddiriedaeth.
Beth sy’n digwydd i ymddiriedaeth mewn AI?
Mae tystiolaeth eisoes yn dangos nad yw pobl yn ymwneud ag AI yn union yr un ffordd ag y maent yn ymwneud â meddalwedd confensiynol.
Canfu astudiaeth a adolygwyd gan gymheiriaid yn 2025, a oedd yn cynnwys myfyrwyr prifysgol, fod mathau mwy dynol o ymddiriedaeth yn dylanwadu ar eu parodrwydd i ddibynnu ar chatbot AI. Mae’r ymchwilwyr yn dadlau mai’r nod ddylai fod ymddiriedaeth wedi’i graddnodi’n briodol, yn hytrach na dim ond annog pobl i ymddiried mwy mewn AI. Gallai AI gwisgadwy wneud y berthynas honno’n fwy arwyddocaol.
Mae ateb ar sgrin yn un peth. Gall ateb sy’n cael ei sibrwd i’ch clust tra’ch bod yn edrych yn uniongyrchol ar broblem deimlo’n wahanol.
Mae’r AI yn ymddangos fel pe bai’n rhannu’r profiad gyda chi. Wrth i’r rhyngweithio ddod yn fwy uniongyrchol, mae angen i ddysgwyr barhau i gadw’r foment honno o farnu beirniadol sy’n gofyn:
A ddylwn i ymddiried yn hyn?
What happens to trust between people?
There is another relationship at stake.
Mae Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth wedi tynnu sylw yn benodol at yr her ehangach hon, gan ddadlau bod sbectol glyfar a dyfeisiau AI gwisgadwy yn codi cwestiynau nid yn unig am breifatrwydd, ond hefyd am ddisgwyliadau cymdeithasol, tryloywder ac ymddiriedaeth y cyhoedd. Mae hyn yn golygu bod AI amgylchol yn fwy na mater TG yn unig. Gall ei bresenoldeb newid yr amgylchedd cymdeithasol hyd yn oed cyn i unrhyw beth fynd o’i le yn dechnegol.
Pan fydd ymddiriedaeth yn dod yn gadwyn
Mae trydydd math o ymddiriedaeth yn rhan o’r darlun hefyd. Efallai y bydd dysgwr yn credu ei fod yn ymddiried yn ei sbectol, ei glustffonau bach neu ei grogdlws. Ond gall y ddyfais weladwy ddibynnu ar ffôn, gwasanaeth cwmwl, model AI ac apiau cysylltiedig eraill. Mae un system yn ymddiried mewn system arall, a all yn ei thro ddibynnu ar system arall eto.
Dyma’r hyn a elwir yn ymddiriedaeth drosglwyddadwy.
Efallai na fydd y defnyddiwr byth yn gwneud penderfyniad ymwybodol i ymddiried ym mhob system yn y gadwyn honno, ac eto mae’r canlyniad yn dibynnu ar bob un ohonynt. Mae hynny’n codi cwestiwn defnyddiol i ysgolion ym maes seiberddiogelwch:
Beth arall ydym yn ymddiried ynddo oherwydd bod yr AI yn ymddiried ynddo?
Wrth i AI ddod yn fwy cysylltiedig, nid yw’r hyn y gallwn ei weld o reidrwydd yn cynrychioli’r system gyfan yr ydym yn dibynnu arni.
Pan fydd y byd ffisegol yn dod yn rhan o’r arwyneb ymosod
Mae AI gwisgadwy hefyd yn creu risgiau seiberddiogelwch anarferol.
Os gall AI ddehongli’r hyn y mae rhywun yn ei weld, yna mae’r amgylchedd ffisegol yn dod yn fewnbwn i’r system. Yn 2026, dangosodd ymchwilwyr y posibilrwydd o fewnosod ysgogiadau ffisegol yn erbyn modelau gweledigaeth ac iaith a ddefnyddir gyda dyfeisiau gwisgadwy. Roedd cyfarwyddiadau maleisus a osodwyd yn yr amgylchedd yn gallu dylanwadu ar ymatebion y model. Mae hwn yn faes ymchwil sy’n dod i’r amlwg ac a gyhoeddwyd fel rhagargraffiad, nid tystiolaeth o ymosodiadau eang yn y byd go iawn. Fodd bynnag, mae’n dangos posibilrwydd pwysig.
Efallai na fydd cyfarwyddyd maleisus bob amser yn cyrraedd drwy e-bost, gwefan neu ddogfen. Gallai fod yn rhywbeth y mae’r AI yn ei weld neu’n ei glywed.
Mae hynny’n ymestyn egwyddor seiberddiogelwch gyfarwydd i’r byd ffisegol: ni ddylid ymddiried yn awtomatig ym mhopeth sy’n cael ei fewnbynnu i system AI.
Asesu pan fydd AI yn dod yn anos ei weld
Mae AI gwisgadwy hefyd yn herio rhagdybiaeth gyfarwydd ym maes addysg: sef y gallwn fel arfer sylwi pan fydd dysgwr yn defnyddio technoleg. Os caiff cymorth ei ddarparu drwy glustffon bach, ei arddangos y tu mewn i sbectol neu ei actifadu drwy ystum anymwthiol, mae’n dod yn anos gwahaniaethu rhwng gwaith annibynnol a gwaith sydd wedi’i gynorthwyo. Yn y pen draw, gallai hyn olygu bod angen mwy na rheolau newydd ynghylch dyfeisiau gwaharddedig.
Efallai y bydd angen i ysgolion fod yn gliriach ynghylch beth yn union y mae asesiad yn ei fesur.
Mae gwerth mewn gwahaniaethu rhwng gallu annibynnol, sef yr hyn y gall dysgwr ei wneud heb gymorth AI; gallu estynedig, sef yr hyn y gall ei gyflawni gyda chymorth AI; a throsglwyddo, sef a yw’n gallu dangos dealltwriaeth pan fydd y cymorth hwnnw’n cael ei dynnu ymaith.
Mae AI gwisgadwy yn gwneud y drafodaeth honno’n fwy brys.
Llywio AI amgylchol gydag AI SAFE
Mae’n annhebygol y bydd ceisio llunio rheol ar gyfer pob dyfais wisgadwy newydd yn gweithio am gyfnod hir. Bydd y cynhyrchion yn parhau i newid, ac mae’n debygol y gwelwn fwy a mwy ohonynt yn ystod y blynyddoedd nesaf.
Mae’r cwestiynau’n gallu aros yr un fath.
Mwy na dim ond polisi arall ar gyfer dyfeisiau
Bydd angen rheolau ar ysgolion ar gyfer AI gwisgadwy. Bydd sefyllfaoedd ac amgylcheddau lle bydd camerâu, recordio neu gymorth allanol yn amhriodol. Bydd hefyd achosion sy’n ymwneud â hygyrchedd ac addysg lle gallai’r un dechnoleg gynnig manteision gwirioneddol. Ond yr her fwyaf yw’r un ddiwylliannol.
Mae’n annhebygol mai sbectol, clustffonau bach a chrogdlysau fydd y man gorffen. Gwnaeth y ffôn clyfar gyfrifiadura yn bersonol. Gall AI gwisgadwy ei wneud yn amgylchol.
Felly, ni fydd yr her i addysg yn ymwneud yn unig ag addysgu dysgwyr sut i ddefnyddio AI. Bydd yn ymwneud â’u helpu i adnabod pryd y mae’n bresennol, deall y perthnasoedd ymddiriedaeth y mae’n eu creu, cwestiynu’r hyn y mae’n ei ddweud wrthynt, a chadw’r gallu i farnu pryd y mae’r ymddiriedaeth honno’n gyfiawn.
Os na allwn weld mwyach pryd mae rhywun yn defnyddio AI, sut y gallwn gynnal ymddiriedaeth mewn ystafelloedd dosbarth, asesiadau a sgyrsiau heb greu diwylliant o oruchwyliaeth ein hunain?
Offer Cymorth
A hoffech wybod sut mae AI eisoes yn cael ei ddefnyddio yn eich ysgol, ac a yw’r defnydd hwnnw’n ddiogel, yn weladwy ac yn cefnogi dysgu?
Rydym wedi creu adnoddau ymarferol am ddim i staff i helpu i droi’r drafodaeth am AI Cysgodol yn gamau gweithredu. Mae’r pecyn yn cynnwys poster AI SAFE a cherdyn cyfeirio cyflym ar gyfer penderfyniadau bob dydd, yn ogystal â gweithgareddau ar gyfer staff a dysgwyr i ddatgelu’r defnydd presennol o AI, nodi cyfleoedd a chanfod meysydd lle gallai fod angen canllawiau cliriach. Mae’n ddelfrydol ar gyfer cyfarfodydd staff, amser tiwtor, HMS, dysgu proffesiynol a thrafodaethau ynghylch polisïau AI ysgolion.
Os hoffech drafod sut y gellir defnyddio hyn yn eich ysgol, cysylltwch â ni.
