{"id":2164,"date":"2026-04-07T14:40:21","date_gmt":"2026-04-07T14:40:21","guid":{"rendered":"https:\/\/cyberfirstwales.co.uk\/?p=2164"},"modified":"2026-04-07T15:04:42","modified_gmt":"2026-04-07T15:04:42","slug":"ai-safe-y-sgiliau-sydd-eu-hangen-ar-ddysgwyr-ac-athrawon-nawr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cyberfirstwales.co.uk\/cy\/ai-safe-y-sgiliau-sydd-eu-hangen-ar-ddysgwyr-ac-athrawon-nawr\/","title":{"rendered":"AI safe: Y sgiliau sydd eu hangen ar ddysgwyr ac athrawon nawr"},"content":{"rendered":"\n

Mae AI yn newid sut rydym yn dysgu, yn creu ac yn rhyngweithio \u00e2 thechnoleg. O gynhyrchu cod i weithredu ar ein rhan, mae\u2019r systemau hyn yn cyflwyno cyfleoedd newydd yn ogystal \u00e2 risgiau newydd. Wrth i AI ddod yn rhan fwy o addysg, y cwestiwn allweddol nid yw beth all y systemau hyn ei wneud yn unig, ond pa sgiliau sydd eu hangen i\u2019w defnyddio\u2019n ddiogel, yn feirniadol ac yn gyfrifol.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Newid yn ystyr sgiliau digidol<\/h2>\n\n\n\n

Yn draddodiadol, mae sgiliau digidol wedi canolbwyntio ar ddefnyddio offer yn effeithiol. Roedd dysgwyr yn dysgu sut i chwilio, creu a chyfathrebu, tra roedd athrawon yn canolbwyntio ar integreiddio technoleg i ddysgu.<\/p>\n\n\n\n

Mae AI yn newid hyn.<\/p>\n\n\n\n

Mae\u2019r systemau hyn yn gwneud mwy na chefnogi tasgau. Maent yn cynhyrchu allbynnau, yn dylanwadu ar benderfyniadau ac yn gynyddol yn gweithredu ar ran defnyddwyr. Nid yw defnyddio technoleg yn ddiogel bellach yn ymwneud \u00e2\u2019i defnyddio\u2019n unig, ond \u00e2 deall sut mae\u2019n ymddwyn, ble gall fethu a sut y gall gael ei ddylanwadu.<\/p>\n\n\n\n

Mae hyn yn cyflwyno dimensiwn newydd o seiberddiogelwch, lle mae ymddygiad dynol yr un mor bwysig \u00e2\u2019r dechnoleg ei hun.<\/p>\n\n\n

\n
\n

Canllaw CyberFirst Cymru i Risgiau Seiberddiogelwch Deallusrwydd Artiffisial (DA) mewn Addysg<\/h2>\n \n <\/header>\n \n \n
\n \n
\n
\n \n \"Cyberfirst\n <\/a>\n\n
\n
\n

Beth sy\u2019n digwydd i\u2019r data? Deall risgiau gwybodaeth mewn AI<\/a><\/h2>\n
\n
\n
\n Cyffredinol<\/span> <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/header>\n\n
\n Gall offer AI gynhyrchu testun, ysgrifennu cod a hyd yn oed weithredu. Ond maent hefyd yn dibynnu ar ddata. Mae pob prompt, ffeil neu gysylltiad \u00e2 system yn…\n <\/div>\n\n \n Darllen mwy\n Beth sy\u2019n digwydd i\u2019r data? Deall risgiau gwybodaeth mewn AI<\/span>\n <\/a>\n <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n \"CyberFirst\n <\/a>\n\n
\n
\n

Pan all AI gael ei dwyllo: Deall risgiau chwistrellu promptiau<\/a><\/h2>\n
\n
\n Gall systemau deallusrwydd artiffisial grynhoi dogfennau, ysgrifennu cod a rhoi atebion i gwestiynau cymhleth. Ond beth sy\u2019n digwydd pan fydd y wybodaeth a roddir iddynt wedi\u2019i chynllunio i\u2019w…\n <\/div>\n\n \n Darllen mwy\n Pan all AI gael ei dwyllo: Deall risgiau chwistrellu promptiau<\/span>\n <\/a>\n <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n \"An\n <\/a>\n\n
\n
\n

Pan fo AI yn Ysgrifennu\u2019r Cod a Hacwyr yn Ei Ddarllen: Risgiau Diogelwch Vibe Coding<\/a><\/h2>\n
\n
\n Gall deallusrwydd artiffisial gynhyrchu meddalwedd weithredol mewn eiliadau erbyn hyn. Ond mae ymchwil gynyddol yn dangos bod cyfran sylweddol o god a gynhyrchir gan AI yn cynnwys gwendidau…\n <\/div>\n\n \n Darllen mwy\n Pan fo AI yn Ysgrifennu\u2019r Cod a Hacwyr yn Ei Ddarllen: Risgiau Diogelwch Vibe Coding<\/span>\n <\/a>\n <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n \"Cyberfirst\n <\/a>\n\n
\n
\n

Pan fydd AI yn gweithredu: Deall risgiau diogelwch asiantau AI<\/a><\/h2>\n
\n
\n
\n Cyffredinol<\/span> <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/header>\n\n
\n Mae systemau deallusrwydd artiffisial yn dechrau gwneud mwy na dim ond ateb cwestiynau neu gynhyrchu cynnwys. Yn gynyddol, gallant weithredu drwy anfon negeseuon, cyrchu ffeiliau a rhyngweithio \u00e2…\n <\/div>\n\n \n Darllen mwy\n Pan fydd AI yn gweithredu: Deall risgiau diogelwch asiantau AI<\/span>\n <\/a>\n <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n\n\n\n

O ymwybyddiaeth i weithredu<\/h3>\n\n\n\n

Ar draws y pynciau a drafodwyd yn y gyfres hon, mae patrwm clir yn dod i\u2019r amlwg. Er bod y risgiau\u2019n amrywio, mae\u2019r ymddygiadau sydd eu hangen i\u2019w rheoli yn debyg iawn.<\/p>\n\n\n\n

Nid oes angen i ddysgwyr ac athrawon ddeall pob manylyn technegol am AI. Yr hyn sydd ei angen yw set glir o arferion y gellir eu defnyddio\u2019n gyson ar draws gwahanol offer a sefyllfaoedd.<\/p>\n\n\n\n

Un ffordd o feddwl am hyn yw drwy fframwaith syml:<\/p>\n\n\n\n

AI SAFE: ffordd ymarferol o ddefnyddio AI yn ddiogel<\/h2>\n\n\n
\n \n \n
\n
\n
\n <\/svg><\/span>\n

S<\/h3>\n \n
\n Sense Check \/ Gwirio\u2019n feirniadol <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/svg><\/span>\n

A<\/h3>\n \n
\n Assess Data \/ Asesu Data <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/svg><\/span>\n

F<\/h3>\n \n
\n Follow the Flow \/ Dilyn y llif <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n <\/svg><\/span>\n

E<\/h3>\n \n
\n Evaluate Actions \/ Gwerthuso gweithredoedd <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n
\n
\n \n

Sense Check \/ Gwirio\u2019n feirniadol<\/h3>\n \n
\n

Gall systemau AI gynhyrchu allbynnau sy\u2019n ymddangos yn hyderus ac yn gyflawn, hyd yn oed pan fyddant yn anghywir.<\/span><\/p>\n

Gall cod gynnwys gwendidau cudd. Gall ymatebion gael eu dylanwadu gan fewnbynnau camarweiniol. Gall systemau sy\u2019n gweithredu\u2019n awtomatig wneud penderfyniadau ar sail gwybodaeth anghyflawn.<\/span><\/p>\n

Mae datblygu\u2019r arfer o wirio, cwestiynu a dilysu yn hanfodol. I ddysgwyr, mae hyn yn golygu peidio \u00e2 derbyn atebion ar yr olwg gyntaf. I athrawon, mae\u2019n golygu creu cyfleoedd ar gyfer esbonio a rhesymu.<\/span><\/p>\n

O safbwynt seiberddiogelwch, mae hyn yn lleihau\u2019r risg o weithredu ar wybodaeth anghywir neu wedi\u2019i thrin.<\/span><\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\n \n

Assess data \/ Asesu data<\/h3>\n \n
\n

Mae AI yn dibynnu ar ddata. Gall yr hyn a gaiff ei fewnbynnu gael ei brosesu, ei storio neu ei rannu rhwng systemau.<\/span><\/p>\n

Mae angen i ddysgwyr ddeall nad yw gwybodaeth a rennir ag offer AI bob amser yn breifat, yn enwedig wrth ddefnyddio systemau cyhoeddus. Mae angen i athrawon ac arweinwyr ysgol ystyried sut mae offer yn trin data a pha ddiogelwch sydd ar waith.<\/span><\/p>\n

Mae\u2019r ymwybyddiaeth hon yn helpu i atal datgelu data yn ddamweiniol ac yn cefnogi defnydd cyfrifol.<\/span><\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\n \n

Follow the flow \/ Dilyn y llif <\/h3>\n \n
\n

Mae systemau AI yn gynyddol gysylltiedig, gan ryngweithio \u00e2 systemau ac asiantau eraill i gyflawni tasgau.<\/span><\/p>\n

Mae hyn yn golygu y gall un canlyniad ddibynnu ar sawl system yn gweithio gyda\u2019i gilydd. Yn aml, gall un system AI ddibynnu ar un arall, gan drosglwyddo gwybodaeth ar hyd cadwyn o ryngweithiadau nad ydynt yn weladwy i\u2019r defnyddiwr.<\/span><\/p>\n

Mae deall y llif hwn yn helpu dysgwyr ac athrawon i sylweddoli y gall canlyniadau gael eu dylanwadu gan systemau nad ydynt yn weladwy. Mae hefyd yn cyflwyno\u2019r syniad bod ymddiriedaeth yn cael ei rhannu ar draws systemau, nid yn aros o fewn un offeryn yn unig.<\/span><\/p>\n

O safbwynt seiberddiogelwch, mae hyn yn dangos y gall risg fodoli y tu hwnt i\u2019r system sy\u2019n cael ei defnyddio\u2019n uniongyrchol.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\n \n

Evaluate actions \/ Gwerthuso gweithredoedd <\/h3>\n \n
\n

Mae AI yn symud o fod yn offer i fod yn asiantau.<\/span><\/p>\n

Pan fydd systemau yn gweithredu ar ran defnyddwyr, megis anfon negeseuon neu ryngweithio \u00e2 gwasanaethau, nid yw\u2019r defnyddiwr yn rhan o bob cam bellach. Gall hyn greu risgiau os caiff gweithredoedd eu cymryd heb ddealltwriaeth neu oruchwyliaeth lawn.<\/span><\/p>\n

Mae angen i ddysgwyr ddeall nad yw awtomeiddio yn dileu cyfrifoldeb. Mae angen i athrawon sicrhau bod defnydd o\u2019r systemau hyn yn cynnwys goruchwyliaeth a myfyrio priodol.<\/span><\/p>\n

Mae cadw ymwybyddiaeth, hyd yn oed pan fo systemau\u2019n gweithredu\u2019n annibynnol, yn sgil allweddol.<\/span><\/p>\n <\/div>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Adeiladu arferion ar gyfer defnydd diogel<\/h2>\n\n\n\n

The strength of the AI SAFE<\/strong> framework is that it turns complex risks into simple, repeatable habits.<\/p>\n\n\n\n

Students can apply it whenever they use AI:<\/p>\n\n\n